Meer impactstudies geen oplossing om goede doelen effectiever te maken

Vandaag promoveert Kellie Liket met haar proefschrift ‘Waarom goed doen niet genoeg is’. Hierin pleit zij voor meer evaluaties en impactstudies. Maar volgens Edith Kroese, directeur van Avance, die veel studies van ontwikkelingsorganisaties uit heeft gevoerd, is meer studie niet de oplossing. Organisaties zouden effectmeting veel meer moeten integreren in hun eigen bedrijfsprocessen, bepleit Kroese.

Afgelopen maandag 7 april verscheen een artikel in Trouw en Vice Versa over het proefschrift  van Kellie Liket die promoveerde aan de Erasmus Universiteit. Liket stelt in het artikel dat er aan verantwoording door goede doelen nog veel te verbeteren valt en pleit voor meer onafhankelijk onderzoek naar de effecten van hun werk. Donateurs zouden kritischer moeten kijken naar de resultaten en een rationele, in plaats van emotionele, keuze moeten maken voor de beste investering van hun gift.

Meer (impact)onderzoek is zeker niet de oplossing voor de professionalisering van de goede doelen sector. Kijk maar naar ontwikkelingssamenwerking. De afgelopen jaren zijn er door ontwikkelingsorganisaties eindeloos veel evaluaties en impactstudies uitgevoerd. Het Ministerie van Buitenlandse zaken verplichtte organisaties die subsidie kregen zelfs om minimaal 75% van hun activiteiten extern te laten onderzoeken. Vanuit mijn bedrijf Avance hebben we een heel aantal van die studies uitgevoerd.

Simplistisch

Is de donateur door al die studies beter geïnformeerd over de effectiviteit van de organisatie? Nauwelijks, weet ik uit ervaring. Dat komt omdat het vertalen van zo’n studie in simpele conclusies als voor 1000 dollar koop je twee levensjaren zoals Liket stelt, meestal niet mogelijk is.

Impact studies laten zien hoe complex de werkelijkheid is. Er zijn geen quick fixes. Helaas. Anders was het mondiale armoede probleem allang opgelost. Het uitdelen van muskietennetten is niet zo moeilijk, maar het daadwerkelijk aantonen dat mensen daardoor langer leven en in de toekomst minder vaak aan malaria overlijden, is een stuk lastiger.

Ik vind daarom de voorbeelden die Liket in het artikel aanhaalt simplistisch. Het effect van een euro voor voorlichting over HIV is bijvoorbeeld heel moeilijk te meten en onmogelijk te vergelijken met de impact van aidsremmers. Dit soort retoriek leidt ertoe dat goede doelen teruggaan naar af: ze communiceren weer zo simpel mogelijk. Daarmee doe je geen recht aan het ingewikkelde pad naar ontwikkeling. En de donateur wordt zeker niet eerlijker voorgelicht.

Integreren

Moeten we dan maar stoppen met impact-meten? Zeker niet! Doelen moeten concreet zijn en inzicht in resultaten is van het allergrootst belang. Er zijn al een heel aantal goede doelen hard mee bezig. Ik pleit voor: minder inzetten op brede evaluaties en impact studies. Dergelijke studies zijn vaak eenmalig, duur en belangrijker nog: ze geven geen uitkomsten om eenduidig over te communiceren of op te sturen. Het opzetten van controle groepen is niet zo eenvoudig als Liket presenteert, er zitten in werkelijkheid veel haken en ogen aan.

De oplossing: effectmeting integreren in de bedrijfsprocessen. Als onderdeel van je werkzaamheden zouden organisaties zoveel mogelijk moeten volgen wat de effecten zijn. Dus niet meteen een extern bureau inhuren om een analyse te maken maar zelf bij het opzetten van ieder project en vervolgens regelmatig goede data verzamelen en die samen met de betrokkenen analyseren. Op die manier meet je niet alleen je uiteindelijke resultaten, maar kun je ook beter plannen, volgen en bijsturen. Daar gaat het tenslotte om, voor donateurs én organisaties; het aanpakken van de problemen in de wereld. Niet het meten an sich.

Ik sluit daarom af met de volgende twee tips.

  1. Voor de donateur: verwacht geen quick fix of te simpele boodschap want de realiteit is een stuk complexer. Wees argwanend als het wel zo wordt gepresenteerd.
  2. Voor de goede doelen. Integreer impact meten in je bedrijfsvoering. Maak je doelen en werkwijze heel expliciet. Begin klein en bouw je metingen op. Gebruik deze informatie voor een realistische communicatie.

Edith Kroese is directeur van Avance – impact meten en vergroten.

Auteur
Edith Kroese

Datum:
11 april 2014
Categorieën: