De transparantie van morgen

Openheid en transparantie. In de ontwikkelingssector gaat er geen dag voorbij zonder dat deze begrippen ter sprake komen. Volgens Michel Richter, co-directeur van SPARK, is dit terecht. Toch vindt hij het tijd om de volgende stap te zetten: data over de resultaten van het werk moeten meer worden gebruikt voor het verbeteren van de eigen organisatie, haar ontwikkelingsstrategieën en interventies. Openheid en transparantie zijn een middel, geen doel op zich, betoogt Richter.

Ook deze week staan er weer prachtige workshops en sessies gepland over de impact van onze organisaties, open data en IATI (International Aid Transparency Initiative). Jaren geleden zijn we dringend aangespoord door met name de donors om meer resultaatgericht te werken. Wie nu nog met ‘results based management’ en ‘impact’ aan de slag moet, heeft echt te lang stilgezeten. Inmiddels gaat het om de communicatie van de behaalde resultaten. We willen en moeten open en transparant zijn naar onze doelgroepen en partnerorganisaties in het veld, donoren en andere geldschieters – en natuurlijk ook de belastingbetaler. Om hun betrokkenheid te behouden, hen maximaal te laten profiteren van ons werk en hun steun te handhaven. Kortom, relevant in een tijd waarin draagvlak voor ons werk aan erosie onderhevig is.

IATI niet voldoende

Organisaties als SPARK, Hivos en Cordaid hebben met het verkrijgen van de IATI standaard een flinke stap gezet. IATI koppelt informatie aan accountability. Het gaat om met name financiële informatie die volgens een vast format wordt gepubliceerd. SPARK publiceert data die tot op bon-niveau op haar website te raadplegen is. Meerdere organisaties hebben de afgelopen paar jaar hun website op de schop genomen. Enkele publiceren inmiddels externe evaluaties en nu ook prominenter hun outcome en impact resultaten. De nieuwe website van SPARK biedt de door SPARK en haar lokale partnerorganisaties gesteunde jonge ondernemers met groeibedrijfjes in fragiele landen een centrale rol op de website. Steeds vergezeld van heldere informatie over bijvoorbeeld het aantal banen dat zo’n bedrijfje heeft gecreëerd. Ook zichtbaar is met welke financiële middelen de ondernemingen en banen zijn gerealiseerd. Hiermee onderscheidt SPARK zich van veel collega-organisaties.

Het communiceren van resultaten naar de buitenwereld, daar lijkt het dus om te gaan. IATI wordt waarschijnlijk de nieuwe missie voor velen. Maar dit is niet genoeg en niet op tijd genoeg. Morgen moet het gaan over hoe deze informatie een hoger detailniveau en relevantie krijgt, over hoe data plus transparantie bijdragen aan het verbeteren van onze interventies. We moeten de buitenwereld ook laten zien hoe we de binnenwereld verbeteren, en hoe we onze doelgroepen effectiever en kostenefficiënter bedienen.

Wat te doen?

Om te beginnen moeten we een aantal dingen niet meer doen. Zoals het organiseren van vage sessies, seminars en conferenties, die te weinig gebaseerd zijn op relevante, empirische data. We vallen teveel in herhaling en komen vaak tot dezelfde conclusies. Dat, zoals onlangs op een drukbezochte bijkomst in Dakar werd vastgesteld, programma’s die tot GSBs (Growing Small Business) moeten leiden eigenlijk alleen succesvol zijn als deze business skills training, mentoring en coaching, en financiële dienstverlening voor startende ondernemers combineren, is inmiddels genoegzaam bekend – geen conferentie meer voor nodig. Op een gegeven moment is bepaalde kennis mainstream. Daar moeten we mee aan de slag. Doe je dat niet, en blijven dezelfde fouten terugkeren in de programma’s, dan is dat zonde van de energie, het geld en de tijd. Het is onethisch zelfs en niet goed voor het draagvlak van ons werk.

De urgentie voor SPARK is evident: het creëren van kwalitatief goede banen is belangrijk voor ontwikkeling, niet in de laatste plaats van fragiele landen. De komende 15 jaar moeten we met z’n allen, wereldwijd, meer dan 600 miljoen banen scheppen (World Bank Report 2012). Dat vraagt om een uitzonderlijke inspanning en focus. En lukt niet zonder de kracht van data en transparantie aan te wenden.

Leren en innoveren

Wat moeten we wel doen? Het verzamelen van meer geavanceerde data – en de kennis die daaruit voortvloeit – is misschien wel de meest onderschatte productiefactor in onze sector. Meer empirische gegevens en het openlijk delen van deze gegevens kan leiden tot meer en duidelijkere geleerde lessen en betere kwalitatieve inzichten. En uiteindelijk tot effectievere interventies met meer resultaat. Het geeft ook inzicht value for money, hoe is het geld besteed en wat heeft het al dan niet opgeleverd. Datacollectie, analyse en transparantie over de uitkomsten dienen zo niet alleen onze verplichting tot verantwoording, maar ook onze verplichting tot leren en innoveren.

Dit betekent ook dat we veel specialistischer te werk zouden moeten gaan. Organisaties in onze sector moeten specialiseren en diepgaande expertise opbouwen. Conferenties en seminars dienen specifieker te worden afgebakend, om zo werkelijk kennis te verzamelen en te delen. Op basis van zorgvuldig verzamelde feiten.

Beter inzicht

SPARK ontwikkelt een Business Tracker System (BTS). Dit stelt de organisatie in staat om niet slechts het aantal gecreëerde GSBs en banen, inclusief de kosten, te achterhalen en te communiceren. Het systeem gaat een stap verder en koppelt bedrijf-prestatieindicatoren aan specifieke interventies in een bepaalde context. Hierdoor wordt het mogelijk om gedurende een langere periode in te schatten hoe kwalitatief waardevol de gecreëerde GSB dan wel baan is.

Zodoende kan SPARK goed of slecht presterende interventies identificeren, verbeteren en beter toepassen. Het BTS vertelt ons kortom meer dan resultaten alleen: het helpt ons inzicht te krijgen in waarom groei en werkgelegenheid plaatsvond of juist niet.

Billen bloot

Net zo belangrijk: een hoge mate van transparantie over gemaakte fouten. Het delen van mislukkingen laat zien dat niet alles goed kan gaan in ons werk, en dat er vaak sprake is van complexe uitdagingen. Het vereist een vorm van storytelling die niet alleen over cijfertjes gaat en op successen geënt is. Open zijn over onze fouten dwingt ons met de billen bloot te gaan. De beloning kan groot zijn als we daarmee kunnen voorkomen dat anderen dezelfde fouten maken en we onszelf blijven verbeteren.

Transparantie en openheid. Dat is meer dan het communiceren van resultaten of financiële data. IATI alleen is niet voldoende. De transparantie en openheid van morgen zijn niet slechts een doel, maar vooral ook een middel. Ze zijn gebaseerd op een grondige analyse van resultaten en andere data die relevant zijn voor ons werk – met de bedoeling om te leren en te innoveren.

Door Michel Richter, Co-Director SPARK, info[a]spark-online.org

Foto: Rosalita Rogers, SPARKs ‘Entrepreneur of the Day’ op Facebook: zij runt een eigen kliniek voor zwangere vrouwen en heeft inmiddels 14 werknemers. https://www.facebook.com/#!/Stichting.SPARK.Amsterdam?fref=ts

Auteur
Selma Zijlstra

Datum:
25 juni 2013
Categorieën:
Tags: