Waar is het geld voor de ex-militanten gebleven?

In Nigeria vechten milities van jongeren zonder toekomst een hopeloze strijd tegen de regering en de multinationale corporaties. Nu heeft de regering een nieuw plan bedacht om het geweld en de onveiligheid te stoppen: een amnestieprogramma, waarbij de jongeren worden ontwapend, gerehabiliteerd en vaktrainingen krijgen zodat ze later een beroep kunnen gaan uitoefenen. Maar volgens Joyce Robert-Orhue, die er haar  Master-onderzoek over deed, loopt ook dit programma onherroepelijk vast door de grootschalige corruptie en omdat er niet naar de jongeren wordt geluisterd.

Door: Joyce Robert en (vertaling) Vera Hendriks

Het gewapend conflict in de Nigerdelta woedt al vier decennia zonder een tastbare oplossing voor vrede in zicht. Groepen van militante jongeren die zich schuilhouden in het regenwoud maken de regio onveilig. Maar wat beweegt de jongeren om te gaan vechten? En wat is hun visie op de toekomst van Nigeria? Joyce Robert interviewde voor haar Master-onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam een aantal ex-militanten dat deelneemt in het amnestieprogramma van de regering.

Vechten tegen onrecht

De belangrijkste reden waarom de jongeren zich aansluiten bij de guerrilla’s is om te vechten tegen de verschrikkelijke armoede waarmee ze dagelijks kampen. De jongeren zijn kwaad op de regering en de multinationals, die rijk worden van de olie en het gas uit de regio, terwijl de mensen die er leven daar geen cent van terugzien. Vechten is voor de jongeren een alternatief voor het traditionele beroep van vissen en landbouw, dat vernietigd is door de olieactiviteiten van multinationale corporaties. De jongeren hebben onvoldoende scholing en de jeugdwerkloosheid is hoog.

De ex-militante jongeren die hebben deelgenomen aan het onderzoek geven allemaal toe dat ze vrijwillig bij de militante groeperingen zijn gegaan. Ze werden nooit gedwongen door hun leiders of door andere leden van de groep, maar waren hun hopeloze leefsituatie zonder eten, geld of toekomst zat. Ze zagen de groeperingen als een manier om hun financiële situatie en leefomstandigheden te verbeteren voor zichzelf, maar ook hun hele familie.

Amnestieprogramma

In 2008 installeerde vicepresident Dr. Goodluck Jonathan (nu president) een Comité om alle voorbije rapporten over het conflict opnieuw te bekijken, van 1958 tot nu, en alle aanbevelingen samen met nieuwe voorstellen door te voeren. In haar conclusie beval het Comité aan dat de militante groeperingen amnestie zouden krijgen van de regering en dat een DDR (disarmament, demobilisation and reintegration)  programma zou worden uitgevoerd volgens VN-richtlijnen. Het DDR programma werd in 2009 warm ontvangen door iedereen in de Nigerdelta. Maar door problemen in de uitvoering hebben veel jongeren ondertussen hun hoop en vertrouwen verloren.

Het grootste probleem ligt bij de uitbetaling van een geldtoelage, waarvan de jongeren die gestopt zijn met vechten tijdens hun rehabilitatieperiode rond moeten komen. Om een onverklaarbare reden heeft de Nigeriaanse regering besloten die toelages niet naar de jongeren zelf over te maken, maar naar hun voormalige leiders. Die leiders beslissen naar willekeur wie van de jongeren geld krijgt, en daardoor blijven de jongeren van hen afhankelijk. Verder is er veel ongenoegen over de willekeurige selectie die het programma maakt tussen jongeren die wel mee mogen doen, en jongeren die niet worden toegelaten. Uit jaloezie gaan de niet-deelnemers hergroeperen en weer vechten, waardoor de vrede opnieuw wordt bedreigd.

Verder zijn de jongeren verplicht vaktraining te volgen, maar de regering heeft niet voorzien in voldoende trainingsfaciliteiten. Het geld daarvoor wordt door corrupte regeringsambtenaren in hun eigen zak gestoken. Het resultaat is dat jongeren een one-size-fits-all traject krijgen aangeboden, dat niet aansluit op hun wensen en voor veel van hen te moeilijk is in een te korte tijd. Hoewel de meeste jongeren precies weten wat ze willen, wordt naar hun mening niet geluisterd. Overheidsambtenaren kiezen ook alleen mensen die ze kennen voor de cursussen die werden gegeven in het buitenland. De jongeren beschuldigen de ambtenaren van het meedoen aan corrupte praktijken en het vernietigen van de goede bedoelingen van het programma.

Negeren van jongeren zelf

De regering rechtvaardigt het negeren van het perspectief van de jongeren door te beweren dat ze nog geen productieve leden van de gemeenschap zijn en dat daarom hun kijk op dingen onjuist is. Ik heb juist gemerkt dat de meningen van de jongeren erg significant zijn voor het oplossen van het conflict omdat zij, als degenen die er het meest door geraakt zijn, ze een beter begrip hebben van de kwesties die er spelen dan wie dan ook. Jongeren vormen meer dan de helft van de bevolking van de Nigerdelta en zij hebben het meest geleden van onderontwikkeling. Met de rijzende sociaaleconomische problemen en het gebrek aan basisbehoeften en sociale infrastructuur is hun hoop om een duurzaam levensonderhoud te bereiken klein.

Roberts betoog is kritisch over de overtuiging van de regering en internationale organisaties dat ex-militante jongeren hooligans, criminelen, gewelddadig van nature en probleemjeugd zonder toekomstambitie zijn. De data die ze heeft verzameld van de ex-militante jongeren zelf spreekt deze overtuiging tegen. De jongeren verschillen niet van jongeren in de rest van de wereld. Ze vochten simpelweg voor hun fundamentele recht op overleven en om de enorme leefmilieudegradatie als gevolg van olieboringen en -exploitatie door multinationale corporaties aan de kaak te stellen evenals de corruptie die aanwezig is in alle lagen van de overheid.

Grondoorzaken onderkennen

Roberts is het eens met de jongeren dat het DDR-programma van de regering met goede bedoelingen is geïntroduceerd. Wanneer het reïntegratieproces goed wordt gemanaged en op de juiste manier wordt uitgevoerd en gemonitord, kan het ook ver komen in het helpen van jongeren om hun doelen te bereiken. Maar het bereiken van de doelen van het programma zal een luchtspiegeling blijken als de juiste mechanismen niet worden geïnstalleerd om implementatiefouten, financiële corruptie, exclusie van mogelijke deelnemers en het falen om kwalitatief goede trainingen te verschaffen te corrigeren.

De regeringsambtenaren die het DDR programma beheren en de voormalige leiders van militante groeperingen hebben geprofiteerd van het programma ten koste van de jongeren en hebben geen werkelijke interesse in de toekomst van de jongeren of in het beëindigen van het conflict. Hun eigenbelang heeft consequenties voor hun volk en hun regio. Het geld bestemd voor het programma wordt nog steeds weggesluisd voor persoonlijk gewin door hen die het programma hadden moeten leiden. De ex-militante jongeren zijn slachtoffers van corruptie van zowel de overheid als hun voormalige leiders, van wie ze menen dat die hen hebben laten zitten, en hun daadkracht is ernstig beperkt omdat ze machteloos staan in het veranderen van hun situatie.

Het is pas wanneer aandacht wordt besteed aan de grondoorzaken van het conflict zoals armoede, gebrek aan schoon water, elektriciteit, goede wegen en andere levensbehoeften, niet alleen voor de jongeren maar voor de hele gemeenschap, dat we kunnen uitzien naar duurzame vrede in Nigeria.

Auteur
Vice Versa

Datum:
29 december 2011
Categorieën: