Amma Asante: ‘Hoog tijd om het debat over ontwikkelingssamenwerking samen met de Afrikaanse diaspora te voeren’

Op 20 maart organiseren politicologe Amma Asante en journaliste Alberta Opoku in samenwerking met het NCDO, Vice Versa en het Afrika Studie Centrum het debat ‘De stem van de Afrikaanse diaspora in ontwikkeling’. Tijdens dit debat komen Afrikaanse sprekers aan het woord over de toekomst van de ontwikkelingssamenwerking in Afrika. Amma Asante legt uit waarom dit debat juist nu nodig is.

‘De discussies die Afrikanen zélf voeren over ontwikkelingshulp aan hun continent vinden vooralsnog onderling plaats en buiten het zicht van politici, beleidsmakers, opiniemakers en de rest van de Nederlandse samenleving. Ik denk dat door het betrekken van de meningen, ervaringen en expertise van Nederlandse Afrikanen het debat verrijkt kan worden. Het ontwikkelingspotentieel van de Nederlandse Afrikanen moet bovendien niet worden onderschat. Met hun geldovermakingen, investeringen, bedrijven en opgedane ervaring en kennis zijn zij van onschatbare waarde. Laten we naar hen luisteren en hun expertise en ervaring ook delen.

Wat betreft de timing van het debat; de discussie over de toekomst van ontwikkelingssamenwerking is voor Afrikanen in Nederland ook een debat over de toekomst van familieleden, vrienden en kennissen die daar achtergebleven zijn. Maar juist ook voor de eerste generatie Afrikanen in Nederland die ervan droomt om de oude dag in zijn of haar geboorteland te slijten of de jonge professional die zich er juist professioneel willen vestigen. Vreemd genoeg is tot op heden niet goed bekend hoe zij er nu tegen aan kijken. Vanwege mijn eigen betrokkenheid in de Afrikaanse gemeenschap weet ik dat Afrikanen die discussie wel degelijk voeren. Het wordt tijd om dat nu samen te gaan doen.’

Welke topics of stellingen komen aan bod?

‘We bijten de spits af met het thema grondstoffenpolitiek. Afrikanen in het algemeen en dus ook Afrikanen in Nederland verzuchten heel vaak dat Afrika rijk is en dat het eigenlijk raar is dat met zoveel rijkdom in de bodem dit continent het nog steeds moet doen met hulp van “buitenaf”. De vraag is wat er voor nodig is om de rijkdom van Afrika te benutten voor de ontwikkeling van het continent.

Democratisering is een ander thema dat aan bod zal komen. Daar bestaat namelijk nog geen eenduidig beeld over. Niemand zal ontkennen dat democratie een belangrijke randvoorwaarde is voor ontwikkeling. En toch nog leven er gevoelens van onbehagen zodra je dit thema op tafel legt. Democratisering zou opgelegd zijn door het Westen. Afrika zou een eigen democratiemodel moeten kunnen ontwikkelen passend bij hun geschiedenis, cultuur, normen en waarden. Tijdens het debat gaan we ons afvragen of dit wel waar is. En zo ja, wat zijn dan de basiselementen van een eigen democratiemodel en hoe kan dit in de praktijk gestalte krijgen?’

Wat zal het debat in de Nederlandse OS met betrekking tot Afrika teweeg brengen volgens u?

‘Ik kan alleen hopen dat het bijdraagt aan nieuwe verfrissende opinies, dat hierdoor nieuwe coalities en netwerken ontstaan waarin de geformaliseerde en niet geformaliseerde ontwikkelingssector elkaar beter vinden om gezamenlijk te strijden voor een beter wereld. Er zijn binnen de Afrikaanse gemeenschap in Nederland tal van initiatieven die nog niet bekend zijn bij het brede publiek. Veel organisaties, netwerken en experts zijn al jarenlang bezig met dit vraagstuk. Kortom; er is al een beweging gaande. Het gaat op 20 maart vooral om het vinden van een aansluiting en het vergroten van het effect.’

Wat is uw eigen standpunt in het debat over Nederlandse OS in Afrikaanse landen? Doen we het goed?

‘We bedoelen het in ieder geval goed. Maar het is onvoldoende effectief. Ik krijg nog steeds geen bevredigend antwoord op de vraag wat ons ontwikkelingsbeleid en onze  interventies de afgelopen halve eeuw concreet heeft bijgedragen aan de vooruitgang van Afrika. Ik denk dat wij, Nederland, er meer uithalen en ervoor terugkrijgen dan de mensen en landen voor wie het daadwerkelijk bedoeld is. Bovendien vind ik dat we ons Nederlands ontwikkelingsbeleid breder moeten trekken. Het gaat niet alleen om het bieden van hulp, maar ook het mogelijk maken dat Afrika zichzelf kan ontwikkelen door hen in ieder geval op het wereldtoneel de ruimte te bieden om hun eigen geld te verdienen. Dat Afrikanen niet meer afhankelijk worden van hulp en zelf invulling kunnen geven aan hun ontwikkeling, dat is waar ik op hoop.’

Is de combinatie van hulp en handel de uitkomst voor ontwikkeling in Afrikaanse landen?

‘De meningen zijn verdeeld. Traditionele ontwikkelingswerkers gruwen bij dit idee. Ik bespeur daar nog steeds wantrouwen. Al is dit langzamerhand wel aan het veranderen. Net zo min als dat het waar is dat de ontwikkeling van Afrika in goede handen is bij ontwikkelingsorganisaties alleen, geldt dit ook voor het bedrijfsleven. Ik pleit niet zozeer voor handel of hulp. Een antwoord op armoedebestrijding is niet een of-of vraagstuk maar wel een en-en vraagstuk.

Als ik denk aan handel dan denk ik vooral aan eerlijke handel. Handel die én Nederland iets oplevert én Afrika. Het creëren van een level playing field waarop bijvoorbeeld Afrikaanse producten net zo makkelijk toegang krijgen tot onze supermarkten dan andersom. En dat van de € 4,50 die ik betaal voor een kop koffie bij Starbucks op Schiphol de koffieboer in Afrika minstens de helft krijgt.

Ook investeringen in het midden-en kleinbedrijf in Afrika is belangrijk. Het MKB is de banenmotor van iedere economie. In een continent waarin we zien dat het verstedelijkingsproces hand in hand gaat met een verjonging van de populatie die bovendien beter opgeleid is en langer leeft is groei van de werkgelegenheid geen overbodige luxe.

Tenslotte is er nog de aanpak van belastingparadijzen en het beslechten van handelsbarrières. En Afrika moet ondertussen zelf hard aan het werk om te zorgen voor meer regionale economische samenwerking, bevordering van inclusie, publieke zeggenschap en eigendom van publieke goederen, aanpak van inefficiëntie en corruptie. Als we dit samen voor elkaar krijgen, zijn we een heel eind op weg.’

Voor meer informatie over het debat van morgen? Klik hier

 

Auteur
Selma Zijlstra

Datum:
19 maart 2013
Categorieën: