Knapen en de Staten-Generaal: de weken van de waarheid

Voor staatssecretaris Ben Knapen breken er spannende weken aan. Zowel in de Eerste als de Tweede Kamer zal hij in debat moeten gaan over zijn nieuwe beleid. Een gelopen race is het nog allerminst, betoogt Paul van den Berg, politiek adviseur van Cordaid.

Door Paul van den Berg

Nu staatssecretaris Knapen met het openbaar maken van de ‘Focusbrief’ op 18 maart jl. de laatste ontbrekende puzzelstukjes van zijn beleidsvisie op tafel heeft gelegd – lees: het landenlijstje – is het de beurt aan de dames en heren volksvertegenwoordigers om zich voor te bereiden op een kritische gedachtewisseling met de bewindspersoon. De Tweede Kamer wil dit heel serieus gaan doen. Libië is echter topprioriteit de komende weken, dus het zal wel proppen worden in een al overvolle Kameragenda.

Hoe ziet deze agenda er voor de komende periode ongeveer uit? Eerst zal er een hoorzitting worden georganiseerd. Deskundigen met zeer uiteenlopende achtergronden en meningen zullen dan hun zegje kunnen doen over de wijze waarop Knapen het breed onderschreven WRR rapport heeft vertaald in een al dan niet samenhangende visie. Heeft hij zeer selectief geshopt, zoals sommige commentatoren stellen? Is het niet overnemen van de aanbeveling van de WRR om een NL-Aid op te richten terecht of onterecht geweest? Dat soort vragen.

Aangezien de sprekerslijst van de hoorzitting het resultaat zal zijn van een levendige koehandel tussen de diverse Kamerfracties, zal er voor ieder wat wils over het voetlicht worden gebracht. Ongetwijfeld zullen er ook grote criticasters van OS tout court aan het woord komen. Al deze meningen kunnen dan vervolgens in twee debatten over het nieuwe ontwikkelingsbeleid door de woordvoerders in de Tweede Kamer als ammunitie worden gebruikt.

Goede traditie

Aanstaande donderdag zullen tijdens de procedurevergadering van de vaste Kamercommissie Buitenlandse Zaken de data worden vastgesteld voor de genoemde twee debatten. Eén zal puur gaan over de door Knapen neergelegde visie (meer focus, minder thema’s en landen, meer nadruk op economische ontwikkeling, doen waar Nederland goed in is etc.), het tweede debat zal veel praktischer van aard zijn en inzoomen op de concrete implicaties van de door Knapen gemaakte keuzes.

De Kamer zal garanties willen afdwingen dat er goede, gefaseerde exitstrategieën ontwikkeld worden voor de landen die niet meer tot de ‘lijst van 15’ behoren. Tevens is het een goede traditie dat de staatssecretaris kritisch bevraagd gaat worden over de rationale achter het landenlijstje. Waarom valt de Democratische Republiek Congo af? Waarom heel Latijns Amerika? Waarom staan Mali en Benin er wel op, en Burkina Faso niet? De focusbrief geeft overigens ook voldoende aanleiding om hier grondig op door te vragen. Enige samenhang valt niet direct te ontdekken, waardoor het verwijt van willekeur gemakkelijk te maken valt.

Piketpaaltjes

Staatsrechtelijk interessant is dat de Eerste Kamer op 5 april een begrotingsdebat houdt over de ‘effectiviteit van ontwikkelingssamenwerking’. Normaal gesproken worden belangrijke brieven vanuit de regering eerst in de Tweede Kamer besproken. Maar nu staat op de agenda van de vergadering van 5 april ) de focusbrief van 18 maart. De volgorde is nu dus een keer andersom, waardoor de Senaat piketpaaltjes kan gaan slaan voor de twee nog te plannen debatten in de Tweede Kamer. Gezien de verhoudingen in de Eerste Kamer (de regering heeft geen meerderheid en gaat die waarschijnlijk ook niet krijgen in de nieuw te vormen Senaat als resultaat van de provinciale statenverkiezingen) is het dus bepaald niet onbelangrijk hoe de senaatsfracties zich gaan opstellen en welke concessies ze gaan afdwingen van Knapen.

Staatssecretaris Knapen heeft zijn huiswerk afgerond. De komende weken zullen beide Kamers hem stevig aan de tand gaan voelen. Dat er wel degelijk te onderhandelen valt met deze regering over OS, bleek bijvoorbeeld uit de concessie die de oppositie wist af te dwingen in ruil voor steun aan de militaire bijdrage van Nederland in Libië. De regering zegde toe bereid te zijn om geld vrij te maken voor een ‘ontwikkelingsprogramma’ in de Arabische wereld. Opmerkelijk, aangezien alleen Jemen op de ‘lijst van 15’ is opgenomen en Egypte is afgevallen. En ook opmerkelijk gezien de onwrikbare houding die Knapen eind 2010 innam ten opzichte van het gros van de door de Tweede Kamer ingebrachte amendementen op zijn begroting. Het wordt een interessant voorjaar.

Noot van de redactie: Vice Versa zal uitgebreid verslag doen van het debat in de Eerste Kamer, de hoorzitting en de debatten in de Tweede Kamer. Houd onze site in de gaten.

Auteur
Vice Versa

Datum:
29 maart 2011
Categorieën: