Schaarste in het OS-veld

BLOG – Remco van der Veen (Cordaid) maakt zich zorgen over de schaarste aan middelen in de ontwikkelingssector. Samenwerking wordt bemoeilijkt, het OS-veld valt uiteen in groepjes die elkaar bevechten. Een strijd op leven en dood. Tijden veranderen, we moeten leren daarmee om te gaan.

Economie was nooit mijn sterkste vak op de middelbare. Maar dat er iets gebeurt bij schaarste staat me nog wel bij. Neem de Bijenkorf waar we tot de tand toe gewapend tijdens de Dolle Dwaze Dagen het gevecht aangaan om met een Louis Vuitton thuis te kunnen komen. Creëer een gevoelde buitenkans en we gedragen ons als beesten.

Schaarste betekent dat er met behulp van middelen (geld) goederen (of resultaten) kunnen worden gekocht. Geld kan maar één keer worden uitgegeven. En er is altijd minder geld dan we zouden willen of dan onze behoeften ons ingeven (huis, auto, vakantie). Vast een herkenbaar beeld, ook in uw thuissituatie. Ondanks alle rijkdom leven we voor ons gevoel dus permanent in schaarste.

Ook binnen ontwikkelingssamenwerking zijn er steeds minder middelen. Dit terwijl de behoeften aan opvang en hulp gigantisch stijgen de laatste tijd. Minister Ploumen staat voor een geweldige uitdaging om haar schaarse middelen goed te besteden. De opvang van eerstejaars asielzoekers wordt betaald uit haar budget. Net als het helpen oplossen van de bron van het probleem, de oorzaken van de vluchtelingenstroom. Maar dweilen met de kraan open of met een gesprongen waterleiding werkt niet. Dat zagen we vorige week nog in Amsterdam.

De hoeders van de schaarse middelen voor ontwikkelingssamenwerking eisen een steeds prominentere rol voor zichzelf. Organisaties die aanspraak willen maken op financiering worden tegen elkaar uitgespeeld en laten dit gebeuren uit angst om buiten spel te staan. Ondoorzichtige spelregels, partijdige scheidsrechters en tegenstanders die mooie schwalbes maken, bepalen vaak je lot. Een mooi voorbeeld hadden we vorig jaar waar toen een conculega handtekeningen had vervalst van een partner in zijn consortium. Die partnerorganisatie wist dus niet dat ze een financieringsaanvraag hadden ingediend.

Ondoorzichtige spelregels, partijdige scheidsrechters en tegenstanders die mooie schwalbes maken, bepalen vaak je lot.

Waar we eigenlijk beter en meer moeten samenwerken om impact te genereren, zie je dat er een ontwikkeling gaande is die dat bemoeilijkt ‘ontwikkelingshulp wordt gebalkaniseerd’™, zoals een collega het treffend formuleerde. Het OS-veld valt uiteen in kleine groepjes die elkaar bevechten. Een strijd op leven dood.

Laten wij, hulporganisaties, onze oren teveel naar de donor hangen?  Met ziel en zaligheid proberen we om klantgericht te denken, om rekening te houden met ‘de markt’™. In Europa, in de VS. Terwijl de Amerikanen met wie we een relatie willen niet eens vertellen met welke andere naar financiering dingende organisaties we het bed delen.

Het is de nieuwe werkelijkheid van schaarste, na het afschaffen van het medefinancieringsstelsel. Het stelsel dat op de valreep als lekkere mosterd na de maaltijd zeer positief is beoordeeld in een onafhankelijke externe evaluatie door zo’n 200 wetenschappers. Het werd bestempeld als zeer efficiënt en effectief. Het gaf in ieder geval andere samenwerkingsdynamieken die dus best wel goede resultaten hebben opgeleverd.

Maar om Dylan maar eens te citeren: ‘The times they are a changing.’ Dus moeten we leren hoe we veilig en vredig kunnen balkaniseren en markten kunnen penetreren. Klantgericht en zonder elkaar de tent uit te vechten.

Auteur
Remco van der Veen

Datum:
22 september 2015
Categorieën:
Tags: