Rusland, Indonesië, de African Group en het Vaticaan vormen nieuw conservatief machtsblok bij de VN

In de weken tussen 9 en 20 maart komen ministers uit alle landen bijeen bij de Verenigde Naties voor de Commission on the Status of Women. Dit resulteert in een politieke verklaring waarin de  rechten van vrouwen wereldwijd worden bevestigd. Echter, door behendige lobby zijn een klein aantal landen er in geslaagd om vrouwenrechten te beperken in plaats van vrouwenrechten te borgen. Temidden van IS en ‘shrinking political space’ een zorgwekkende ontwikkeling, schrijft Elisabeth van der Steenhoven, directeur van Wo=Men Dutch Gender Platform.

Voor het eerst zag ik wat er in de plenaire zaal van de VN gebeurd vóórdat officiële sessies beginnen en ik kon mijn ogen bijna niet geloven. In de bekende grote zaal met gouden wereldbol en statige spreekgestoelte ontvouwt zich namelijk stiekem een kermistafereel. Diplomaten en delegatieleiders uit alle werelddelen controleren snel of niemand kijkt en klimmen dan als een haas achter de lessenaar van Ban Ki-Moon. Vervolgens maakt een collega snel een ‘wereldleider spreekt VN toe’ -foto waarna ze maken dat ze wegkomen.

Nieuw machtsblok bij de VN: zonder verwijzing naar gevolgen (counter) terrorism 

Dit tafereel leidde tot algemene hilariteit bij de Nederlandse ngo delegatie – helaas bleek de pret van korte duur.  Wat bleek?  Achter de schermen hebben Rusland, het Vaticaan, Indonesië en de ‘African Group’ (waaronder Nigeria, Tanzania, Senegal, Djibouti) een nieuw machtsblok gevormd. Deze reactionaire alliantie heeft met succes alle belangrijke thema’s uit de politieke verklaring verwijderd: gevolgen van extremisme (denk aan IS), vrouwenrechten zijn losgekoppeld van mensenrechten, geen aandacht voor schadelijke praktijken als vrouwenbesnijdenis, eerwraak en kindhuwelijken, geweld tegen vrouwen alsook seksuele en reproductieve gezondheid en rechten.

Ook wordt er met geen woord gerept over het feit dat anti-terreurmaatregelen vaak worden misbruikt om kritische vrouwenorganisaties monddood te maken. Dat notoire schenders van mensenrechten als Rusland, Indonesië, Nigeria en anderen dergelijke constateringen liever verwijderd zien is echter niet verbazingwekkend. Kortom; deze politieke verklaring is door het nieuwe machtsblok vakkundig ontdaan van betekenis.

Uit onvrede over het zwakke document hebben maar liefst 1000 ngo’s een verklaring ondertekend; waarin ze onder andere stellen: ’Het is onaanvaardbaar dat vrouwenrechten optioneel zijn. Vrouwenrechten horen verankerd te zijn in het mensrechtenbeleid.’

Verhoudingen binnen de VN diepgaand gewijzigd 

Conservatieve krachten hebben afgelopen jaren aan kracht gewonnen, werken steeds meer samen en stellen zich harder op. De Arabische revolutie en daaropvolgende conflicten in het Midden-Oosten, de oorlog in Oekraïne en de onwrikbare houding van Rusland zorgen ervoor dat het politieke spel in het afgelopen jaar diepgaand is veranderd.

Een bijkomend fenomeen is het feit dat er steeds minder ruimte is voor het maatschappelijk middenveld bij VN onderhandelingen. Dit bleek ook het geval tijdens deze onderhandelingen. Dit valt samen met de wereldwijde trend van ‘shrinking political space’.

Nieuwe allianties nodig: of zelf achter spreekgestoelte plaatsnemen

De Nederlandse en internationale beweging voor vrouwenrechten en gendergelijkheid gaat zich nu beraden op vervolgstappen. In tegenstelling tot andere landen is er in Nederland wel sprake van een goede samenwerking tussen maatschappelijke middenveld en ministeries (Onderwijs, Cultuur & Welzijn en Buitenlandse Zaken). Nu nog de rest van de wereld. Of alsnog een sprintje trekken naar de Ban Ki-Moon spreekgestoelte.

Auteur
Elisabeth van der Steenhoven

Datum:
10 maart 2015
Categorieën: