Let’s talk about (safe) sex

Terwijl discussies over de post-2015 ontwikkelingsagenda volop worden gevoerd, hoopt Rineke van Dam (Advocacy Officer bij Rutgers WPF) dat geleerd wordt van 15 jaar millenniumdoelen. Door selectieve focus op de aaibare onderwerpen en verkokering van gezondheidsfinanciering is het donoren, overheden en filantropen niet gelukt moedersterfte en hivinfecties voldoende terug te dringen. Verschillen tussen groepen zijn verdiept en de rechten van vrouwen worden dagelijks geschonden. Wat mist is een geïntegreerde aanpak van deze problemen en het lef om de hete hangijzers ter sprake te brengen.

Als ik in Jemen geboren was, of in Oeganda, of in ruraal India, dan had ik nu hoogst waarschijnlijk vijf kinderen gehad. De eerste toen ik 16 was, als ik überhaupt de bevalling had overleefd. Er was een grote kans geweest dat ik geïnfecteerd was geraakt met hiv, wellicht als gevolg van seksueel geweld. Ik had eigenlijk eerst mijn school willen afmaken en maar twee kinderen willen hebben, maar ik durfde zelfs niet te dromen van anticonceptie.

Dagelijks sterven er nog steeds 800 vrouwen als gevolg van complicaties tijdens  zwangerschap en bevalling. Bijna al deze vrouwen leven in ontwikkelingslanden, en zijn vaak nog erg jong. Onveilige abortus is een belangrijke oorzaak van dit drama. Ongeplande zwangerschap ligt daar vaak aan ten grondslag, wat gevoed wordt door het grote tekort aan anticonceptiemiddelen. 222 miljoen vrouwen wereldwijd willen namelijk wel anticonceptie gebruiken maar kunnen deze niet krijgen en dus niet zelf bepalen of, wanneer en hoeveel kinderen ze krijgen. Dat (jonge) vrouwen de grootste risico’s lopen blijkt ook uit het feit dat 60% van hiv-geïnfecteerden in sub-Sahara Afrika vrouw is.

Maar we hadden toch de millenniumdoelen?

De millenniumdoelen hebben de afgelopen jaren veel geld en aandacht gemobiliseerd. Echter heeft deze aandacht voor de aparte doelen ook een pervers effect gehad en geleid tot een verkokerde benadering van gezondheid. Terwijl financiering voor de strijd tegen hiv en AIDS tussen 1995-2008 met 300% toenam, nam financiering voor anticonceptie in dezelfde periode met 30% af. Bijna alle budgeten voor de strijd tegen hiv en AIDS gaan naar behandeling en zorg, wat weliswaar belangrijk is, maar daardoor blijft er slechts 20% over voor preventie.

Van deze speldenprik blijkt zelfs nog het leeuwendeel naar ‘abstinence only’ programma’s te gaan, zonder het complete palet aan opties zoals condooms en andere anticonceptiemiddelen voor te leggen. In Oeganda leidt deze abstinence-only benadering sinds een aantal jaren tot een toename van het aantal hiv-infecties. Mede door het ontwijken van de hete hangijzers (zoals veilige abortus, anticonceptie voor ongetrouwde jongeren, vrouwenrechten en seksuele diversiteit) zijn de resultaten op de MDGs teleurstellend.

Het Amerikaanse ontwikkelingsbeleid is kenmerkend voor deze verkokerde benadering. Door taboes rondom abortus, anticonceptie en seksualiteit bezuinigde de Bushregering op alles wat hier mee te maken heeft – behalve hiv en AIDS behandeling en zorg. Organisaties die (met andere fondsen) veilige abortusdiensten aanboden werden uitgesloten van enig Amerikaanse steun (bekend als de Global Gag Rule).  Hoewel de Obamaregering wat liberaler is, blijft integratie ver te zoeken. Ook andere grote donoren, VN-organisaties en financieringsmechanismen neigen naar verkokering en vermijden liever de ‘lastige’ onderwerpen.

Wat is er dan wel nodig?

Een geïntegreerde benadering van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) resulteert in versterking van gezondheidssystemen, lagere moedersterfte en hiv-infecties, minder Soa’s en ongewenste zwangerschappen, afname van kindhuwelijken, vrouwenbesnijdenis en seksueel geweld… oftewel een heel palet aan problemen die dezelfde onderliggende oorzaken hebben.

Want beeld je eens in… die jonge vrouw die ik had kunnen zijn in Jemen, Oeganda, of ruraal India. Mijn kwetsbaarheid om op jonge leeftijd met hiv geïnfecteerd en ongepland zwanger te raken is het resultaat van dezelfde rechtenschendingen, zoals het gebrek aan toegang tot informatie en zorg. Om daar verandering in te brengen zijn naast investeringen in gezondheidszorg en onderwijs (en in het bijzonder seksuele voorlichting), aanpassingen nodig in nationale wetgeving en beleid. Beleid dat anticonceptiemiddelen voor ongetrouwde jongeren beschikbaar maakt. Wetgeving die abortus legaliseert, meisjes beschermt tegen schadelijke tradities en verkrachting ook binnen het huwelijk strafbaar stelt.

Laten we dus leren van 15 jaar millenniumdoelen. Door de mensen die dagelijks met deze problemen te maken hebben zelf aan zet te laten zijn. Jongeren- en vrouwenorganisaties financieren levert twee voordelen op: ze creëren draagvlak voor hun rechten en dagen tegelijkertijd overheden en donoren uit. Voorkom daarnaast verkokerde financieringsmechanismen waarvan deze wereld er al zo veel kent. Zorg voor meer financiering vanuit een geïntegreerde benadering van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Alleen dan zie ik jonge vrouwen voor me in Jemen, Oeganda of ruraal India die goed geïnformeerd zijn en kunnen beslissen over hun eigen lichaam.

Auteur
Rineke van Dam

Datum:
11 februari 2015
Categorieën: