Waterroute 2: Aandacht voor de menselijke kant

Navigeren op het water vergt een vooruitziende blik. In de Waterspecial van Vice Versa worden de uitdagingen die voor ons liggen beschreven, als een kompas voor de toekomst. Drie ‘kapiteins’ schetsen de slimste waterroutes. Dit keer is Allert van den Ham, directeur van SNV, aan de beurt. ‘Er moet meer aandacht komen voor de menselijke kant van de ‘grote boodschap’.’

Je zou water en hygiëne de moeder aller speerpunten kunnen noemen. Zonder water geen landbouw, zonder hygiëne geen gezondheid. De onderwijsparticipatie, vooral van meisjes, gaat drastisch omhoog als de sanitaire voorzieningen op scholen goed geregeld zijn. Vrede en veiligheid zijn gebaat bij minder conflict om schaars water.

Alle reden dus om water en sanitatie hoog op de agenda te zetten. Het gevaar is echter dat, zeker met de huidige nadruk op harde cijfers, er bij investeringen van de Nederlandse overheid vooral gekeken wordt naar hardware en successen op de korte termijn.

Kerkhof

Natuurlijk moeten er pompen geslagen en sanitaire voorzieningen gebouwd worden. Maar wanneer gebruikers niet bij het onderhoud betrokken zijn, zit je binnen de kortste keren met een kerkhof vol roestige pompen. In Afrika staan momenteel zo’n driehonderdduizend pompen stil: dat is een derde van het totaal! Gevolg: 1 miljard dollar down the drain en 90 miljoen mensen die op papier toegang hebben tot water van de pomp, maar die hun water in de praktijk nog steeds uit de vervuilde rivier halen.

Wereldwijd worden er duizenden toiletten gebouwd die niet zijn aangesloten op een riool. Als mensen er niet van overtuigd zijn geraakt dat hun gedrag moeten veranderen (geen sanitaire stop in het veld maar op de doos, handen wassen!) of als de inhoud van die wc’s vervolgens weer stroomopwaarts in de rivier wordt gekieperd waar mensen hun drinkwater uit halen, ben je nog geen stap verder.

Grote boodschap

En laten we wel wezen: de gebruikers hebben er natuurlijk alle belang bij dat de voorzieningen effectief zijn én blijven. In Mozambique zag ik hoe gebruikersgroepen getraind werden en verantwoordelijkheid namen voor regelmatige controles en onderhoud van de pompen. In een jaar tijd kwamen er op deze manier meer dan honderd pompen opnieuw in gebruik, waardoor zo’n vijftigduizend mensen weer toegang tot schoon drinkwater hadden.

Al met al is dat de ‘grote boodschap’ aan de minister: zorg voor voldoende aandacht voor de software. Niet alleen is er zoveel relevante ervaring op dat gebied, maar nog belangrijker is dat we echt het risico lopen op schijnontwikkeling als we geen aandacht hebben voor de menselijke kant. Mooie cijfers op papier (‘kijk, we gaan de MDG’s halen!’) , maar geen daadwerkelijke, duurzame verbetering in het leven van mensen in ontwikkelingslanden.

Dit artikel is verschenen in de Waterspecial van Vice Versa. Wilt u deze special ontvangen? Neem dan een abonnement en krijg de special nagestuurd.

Auteur
Siri Lijfering

Datum:
02 augustus 2013