Zwaargewichten verschuiven het paradigma

Dinsdagmiddag 5 april ging de Eerste Kamer in debat over de effectiviteit van ontwikkelingssamenwerking. Nu het Eerste Kamerdebat voorafgaand aan de Tweede Kamerdebatten plaatsvond hadden de senatoren een extra troef in handen om invloed op het beleid uit te oefenen. Een sfeerimpressie van deze belangrijke en lange dag.

Opwarming

Bij aanvang van het debat werd meteen duidelijk dat er grote publieke belangstelling bestond om het debat te volgen. De tribune zat vol, voornamelijk met journalisten en vertegenwoordigers van hulporganisaties waaronder Wo=Men, StopAids Now, Cordaid, Partos en Rutgers WPF.  Het werd zelfs lastig opnieuw een plekje op de tribune te bemachtigen nadat Vice Versa de korte mogelijkheid kreeg om foto’s te maken. Dit was wel een goede gelegenheid om door een persvoorlichter meegenomen te worden door het gebouw van de Eerste Kamer: “Deze achteraf gangetjes zijn natuurlijk niet voor het gewone publiek toegankelijk”.

Terwijl het vuur van het debat nog moest beginnen, zaten de Eerste Kamerleden er in de salonzaal er nog ontspannen bij. Her en der lieten leden zich interviewen door de pers. Een Kamerlid was zichzelf alvast aan het opwarmen door scherpe opmerkingen te maken: ‘Dat worden vast hele mooie foto’s’ en tegen de persvoorlichter ‘Heb je je kleindochter meegenomen?’

De meeuwen zwommen vredig op de hofvijver. Zij gaven alvast een voorbeeld aan de rest van de wereld: rust en vrede. Vertegenwoordigers van volkeren waarmee Nederland handelsbetrekkingen mee onderhoudt, keken aandachtig via schilderingen in het plafond mee. Alsof ze aanvoelden dat de handelsbetrekkingen werden aangescherpt.

De woordvoerders kregen in de eerste termijn twintig minuten spreektijd om in een betoog het standpunt van hun partij kenbaar te maken. Ook tijdens het debat heerste een ontspannen sfeer, over en weer werden grapjes gemaakt. Er was begrip voor de bezuinigingen, maar kritische kanttekeningen werden gemaakt over de manier waarop deze bezuinigingen werden doorgevoerd.

Confetti en dartpijlen

De opvallendste en meest charismatische sprekers van de avond waren Eric Smaling (SP) en Fred de Graaf (VVD). De Graaf viel op vanwege de afstand die hij nam van de meer economische motieven van partijgenoot Dijkhoff. Waar Dijkhoff zich in de Tweede Kamer vooral opstelt als een van de criticasters van ontwikkelingshulp, had de liberaal van de oude garde een meer constructieve houding.

Smaling kreeg de lachers op zijn hand met “Ik moet helaas toegeven dat met dartpijltjes gooien doelgerichter is dan met confetti” waarmee hij bedoelde dat de focus op 15 landen effectiever is dan halve hulp voor 33 landen. Tot aan het indienen van de moties bleef hij inhoudelijk sterk en scherp; “Graag wil ik de staatssecretaris verwennen met een tweede motie”, waarmee hij de toezegging kreeg van de staatssecretaris om opnieuw naar het beurzenprogramma voor internationale studenten te kijken. Smaling was namelijk van mening dat het binnenhalen van getalenteerde buitenlandse studenten essentieel is voor het onderhouden van goede ontwikkelingsrelaties met het Zuiden.

Opmerkelijk was ook de toewijding van de Kamerleden aan het debat. Misschien vanwege de leeftijd, maar tijdens het vijf uur durende debat werd opmerkelijk weinig getwitterd. Met rustige tred liepen de senatoren naar de interruptie-microfoon. Ze lieten elkaar rustig uitspreken, vielen elkaar op inhoudelijke argumenten aan en niet op de persoon of partij.

De staatssecretaris zat ondertussen aan een grote tafel. Hij voelde zich op zijn gemak tussen het gezelschap van de ‘oude wijzen’. Zijn antwoorden waren duidelijk, zakelijk, maar aan de korte kant. Hij leefde duidelijk het meest op toen hij sprak over zijn persoonlijke ervaringen in Jakarta, waar hij als correspondent van NRC Handelsblad enige tijd werkzaam was.

Logo South

In het publiek werd naar extra ruimte gezocht en gevonden in het beleid van Knapen om hun idealen en stokpaardjes gefinancierd te krijgen. Genderorganisaties hoorden een toezegging om steun te krijgen voor vrouwenrechten. Knapen zei volmondig activisten als mensenrechtentulp winnares Justine Masika te steunen. De plaatsvervangend directeur van de VNG was blij met de grote steun van de Eerste Kamerleden voor Logo South. De staatssecretaris beloofde terug te komen op het programma van de VNG in de begroting van 2012 en een Kamerbrief.

Na een uitloop van drie kwartier werd het debat beëindigd om kwart over tien. Vier moties zijn ontraden, drie werden gezien als ondersteuning van beleid en een als ondersteuning van beoogd beleid. Koning Willem II, die op een groot schilderij de debaters goed in de gaten hield, keek trots na dit resultaat.

En gaat over tot de orde van de dag….

Auteur
Karlijn Muiderman

Datum:
06 april 2011
Categorieën: